Kiểm định thang máy chở hàng: khi nào phải kiểm định, quy trình chung và hồ sơ cần chuẩn bị

Nhiều chủ nhà và chủ kho hỏi “kiểm định thang máy chở hàng là gì, khi nào phải làm, có phải mất nhiều thời gian không”. Trả lời ngắn: kiểm định là việc một đơn vị kiểm định được cấp phép đến khám xét, thử nghiệm thiết bị để xác nhận thang đủ điều kiện an toàn trước khi đưa vào sử dụng và định kỳ trong quá trình dùng. Với thang chở hàng, đơn vị kiểm định thường xem hồ sơ, đo đạc, kiểm tra các thiết bị an toàn như phanh, bộ chống rơi, khoá cửa, rồi thử không tải và có tải. Bài này giải thích khi nào cần, quy trình chung, hồ sơ nên chuẩn bị và cách làm cho thang dễ qua kiểm định.

Kiểm định thang máy chở hàng là gì và vì sao cần

Kiểm định thang máy chở hàng là quá trình đánh giá độc lập do đơn vị có năng lực và được cấp phép thực hiện. Mục đích là xác nhận chiếc thang cụ thể, tại công trình cụ thể, đáp ứng yêu cầu an toàn của loại thiết bị nâng hàng. Kết quả thường là một biên bản hoặc giấy chứng nhận kết quả kiểm định, có thời hạn.

Vì sao cần kiểm định? Thang hàng là thiết bị nâng có tải nặng, dùng điện hoặc thủy lực, di chuyển trong giếng kín. Sự cố của loại thiết bị này thường nghiêm trọng, nên việc kiểm tra chỉ bằng mắt thường của chủ nhà hoặc nhà cung cấp là chưa đủ. Cần một bên thứ ba có thiết bị đo và quy trình rõ ràng.

Ở góc độ người dùng, kiểm định còn mang lại lợi ích thực tế: biết chắc phần an toàn đã được thử, có hồ sơ khi làm việc với bảo hiểm, cơ quan quản lý hoặc khi sang nhượng cơ sở. Chúng em khuyên anh chị xem kiểm định là một phần của chi phí vận hành, không phải việc phát sinh.

Về quy định, chúng em chỉ nói mức chung: thang máy nói chung thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, và thường phải kiểm định bởi đơn vị được cấp phép. Văn bản cụ thể có thể thay đổi, nên anh chị nên hỏi đơn vị kiểm định hoặc cơ quan quản lý tại địa phương để biết yêu cầu mới nhất cho loại thang của mình.

Khi nào phải kiểm định thang máy chở hàng

Thông thường có ba thời điểm anh chị cần nghĩ đến kiểm định. Thời điểm thứ nhất là trước khi đưa vào sử dụng lần đầu, sau khi lắp đặt xong. Đây thường gọi là kiểm định lần đầu. Thang mới lắp chưa qua bước này thì chưa nên cho chạy chính thức.

Thời điểm thứ hai là định kỳ trong quá trình sử dụng. Chu kỳ cụ thể tuỳ loại thang và quy định áp dụng, nên anh chị cần hỏi đơn vị kiểm định hoặc xem trong giấy chứng nhận kết quả kiểm định gần nhất, trong đó thường ghi thời hạn hiệu lực. Chúng em không ghi con số chu kỳ ở đây để tránh sai với từng trường hợp.

Thời điểm thứ ba là sau các thay đổi lớn: sửa chữa lớn, thay bộ phận quan trọng như phanh, cáp, xi lanh, bộ chống rơi, tủ điều khiển, nâng tải hoặc đổi chiều cao hành trình, di dời thang sang vị trí khác, hoặc sau sự cố nghiêm trọng. Khi đó thang có thể cần kiểm định lại trước khi dùng tiếp.

Ngoài ra, nếu anh chị mua thang cũ, thang đã sử dụng ở nơi khác, nên coi kiểm định là bước bắt buộc trước khi dùng, vì lịch sử vận hành, mức hao mòn và hồ sơ gốc có thể không đầy đủ.

Trường hợp khác là cơ sở kinh doanh, nhà xưởng có yêu cầu của chủ đầu tư, bảo hiểm hoặc đối tác. Họ có thể yêu cầu giấy kiểm định còn hiệu lực dù pháp luật địa phương không nhắc cụ thể. Vì vậy anh chị nên hỏi rõ trước khi ký hợp đồng thuê hoặc mua cơ sở có sẵn thang.

• Kiểm định lần đầu: sau khi lắp xong, trước khi dùng chính thức.
• Kiểm định định kỳ: theo thời hạn ghi trong giấy chứng nhận kiểm định gần nhất.
• Kiểm định sau thay đổi: sửa chữa lớn, thay bộ phận an toàn, tăng tải, di dời hoặc sau sự cố.
• Thang cũ hoặc thang chuyển nhượng: kiểm tra và kiểm định trước khi dùng.

Quy trình kiểm định thang máy chở hàng: các bước chung

Quy trình cụ thể do đơn vị kiểm định quy định, nhưng nhìn chung gồm vài bước quen thuộc. Anh chị biết trước sẽ chủ động chuẩn bị và rút ngắn thời gian chờ.

Bước một là đăng ký và cung cấp hồ sơ: gửi yêu cầu kiểm định, cung cấp thông tin thang, hồ sơ kỹ thuật, biên bản lắp đặt, thông tin chủ sử dụng. Đơn vị kiểm định xem hồ sơ và hẹn lịch khám xét.

Bước hai là khám xét kỹ thuật tại hiện trường: kiểm tra giếng thang, khung, ray, cabin hoặc sàn nâng, cáp hoặc xích, phanh, bộ chống rơi, cửa tầng, khoá liên động, công tắc giới hạn, hệ thống điện, tiếp địa, dầu thủy lực nếu là thang thủy lực.

Bước ba là thử nghiệm: chạy không tải để xem vận hành và các công tắc an toàn; chạy có tải theo mức đơn vị kiểm định yêu cầu, và có thể thử quá tải, thử phanh, thử bộ chống rơi tuỳ loại thang và quy trình áp dụng. Đây là bước cần nhân lực, vật tải và thời gian, nên anh chị nên chuẩn bị sẵn.

Bước bốn là lập biên bản và cấp kết quả. Nếu thang đạt, đơn vị kiểm định ghi kết quả và thời hạn. Nếu chưa đạt, họ nêu các điểm cần khắc phục. Anh chị cho sửa, bổ sung rồi đề nghị kiểm định lại phần chưa đạt.

Thông thường nhà cung cấp phối hợp với đơn vị kiểm định ngay trong giai đoạn nghiệm thu, nên chủ nhà không phải tự chạy khắp nơi. Bên em hỗ trợ phối hợp thử tải và hồ sơ khi anh chị yêu cầu kiểm định.

Những thiết bị an toàn nào của thang chở hàng được kiểm tra

Khi nói kiểm định thang nâng hàng, nhiều người chỉ nghĩ đến chuyện thử tải. Thực ra phần lớn thời gian khám xét nằm ở việc xác nhận các thiết bị an toàn hoạt động đúng. Hệ thống an toàn của mỗi loại thang có khác nhau, nên nội dung kiểm tra cũng thay đổi theo mẫu.

Bộ chống rơi (hay cơ cấu hãm an toàn) là thiết bị dùng để giữ cabin hoặc sàn nâng khi cáp đứt hoặc tốc độ vượt giới hạn. Với thang thủy lực, tương đương có van chống rơi hay van một chiều giữ dầu trong xi lanh khi ống dầu bị hư. Đơn vị kiểm định kiểm tra thiết bị có lắp đúng, còn nguyên và hoạt động theo thiết kế không.

Phanh của động cơ hoặc tời kiểm tra khả năng giữ tải khi dừng. Công tắc giới hạn hành trình và công tắc cực hạn đảm bảo thang không chạy quá tầng trên hoặc tầng dưới. Rơ le quá tải hoặc cảm biến tải cảnh báo hoặc ngắt khi vượt tải định mức.

Khoá cửa liên động và công tắc cửa kiểm tra việc cửa chưa đóng thì thang không chạy, và thang chưa đến tầng thì cửa không mở. Với thang hàng chỉ có cửa xếp hoặc lưới, đơn vị kiểm định sẽ xem cơ cấu khoá, chốt và khoảng hở theo yêu cầu áp dụng.

Các nút dừng khẩn cấp, hệ thống điện, tiếp địa, chống chạm vỏ và các biển báo cũng nằm trong danh sách kiểm tra. Với thang thủy lực, kiểm tra thêm ống dầu, gioăng, van tay hạ khẩn cấp, mức dầu và khả năng giữ áp.

Anh chị không cần học thuộc danh sách này. Điều cần là hỏi nhà cung cấp thang cụ thể có những thiết bị an toàn nào, ghi rõ trong hợp đồng và hồ sơ kỹ thuật, để khi kiểm định không bị thiếu.

• Bộ chống rơi hoặc van chống rơi với thang thủy lực.
• Phanh động cơ hoặc phanh tời, khả năng giữ tải khi dừng.
• Công tắc giới hạn hành trình và công tắc cực hạn.
• Rơ le hoặc cảm biến quá tải.
• Khoá cửa liên động, công tắc cửa tầng.
• Nút dừng khẩn cấp, điện, tiếp địa, biển báo.

Hồ sơ cần chuẩn bị để kiểm định thang máy chở hàng

Hồ sơ đầy đủ là yếu tố làm kiểm định nhanh hay chậm nhiều nhất. Nhiều chủ nhà phải chờ lâu vì thiếu một giấy tờ nhỏ mà nhà cung cấp phải tìm lại.

Nhóm giấy tờ về thiết bị gồm chứng nhận xuất xưởng (CO), chứng nhận chất lượng (CQ), hoá đơn VAT, catalogue hoặc bản mô tả kỹ thuật, bản vẽ, thông số tải trọng, chiều cao hành trình, nguồn điện. Với thang nhập khẩu hoặc lắp ráp theo thiết kế, nên có thêm tài liệu của thiết bị chính như động cơ, tủ điều khiển, phanh, bộ chống rơi.

Nhóm giấy tờ về lắp đặt gồm bản vẽ giếng thang hoặc khung thép, biên bản nghiệm thu giếng thang, biên bản lắp đặt, biên bản chạy thử, kết quả đo điện trở tiếp địa nếu có. Nếu giếng thang xây gạch hoặc bê tông, nên có hồ sơ kết cấu liên quan.

Nhóm giấy tờ về người sử dụng gồm thông tin chủ sử dụng, người phụ trách vận hành, nội quy sử dụng, nhật ký vận hành và bảo trì. Nếu đã qua kiểm định trước đó, cần giấy chứng nhận kết quả kiểm định cũ.

Anh chị nên sắp xếp hồ sơ trong một cặp riêng, có bản giấy và bản scan. Khi có sự cố hoặc khi làm việc với đơn vị bảo trì mới, bộ hồ sơ này giúp rút ngắn thời gian rất nhiều.

Hồ sơ cụ thể có thể khác nhau tuỳ đơn vị kiểm định và loại thang. Anh chị nên xin danh mục hồ sơ từ đơn vị kiểm định trước khi nộp. Chúng em không nêu tên biểu mẫu hay số hiệu văn bản ở đây để tránh sai lệch.

• CO, CQ, hoá đơn VAT, catalogue, thông số kỹ thuật, bản vẽ.
• Biên bản lắp đặt, nghiệm thu giếng thang, chạy thử, đo điện trở tiếp địa.
• Thông tin chủ sử dụng, người phụ trách vận hành, nội quy sử dụng.
• Nhật ký vận hành, bảo trì, giấy kiểm định cũ nếu có.
• Hợp đồng bảo trì với đơn vị có chuyên môn.

Chuẩn bị gì tại hiện trường để buổi kiểm định diễn ra thuận lợi

Ngoài hồ sơ, hiện trường cũng cần sẵn sàng. Một vài việc nhỏ làm trước một ngày có thể giúp tiết kiệm nhiều giờ trong ngày kiểm định.

Dọn sạch khu vực quanh cửa tầng và chân giếng: không để hàng, thùng, xe đẩy chắn lối. Đảm bảo đèn chiếu sáng trong giếng hoạt động, ổ điện phục vụ đo kiểm sẵn sàng. Nếu thang có buồng máy hoặc trạm nguồn thủy lực, mở cửa và dọn sẵn để thợ tiếp cận.

Chuẩn bị vật tải để thử. Tuỳ yêu cầu của đơn vị kiểm định, có thể cần các khối tải hoặc bao tải đồng nhất với tổng khối lượng theo quy định. Hỏi đơn vị kiểm định trước về khối lượng và cách xác định, tránh dùng hàng thật có thể làm hỏng hoặc khó cân.

Bố trí người hỗ trợ: người biết vận hành thang, có thể đóng mở cửa, di chuyển vật tải. Nhà cung cấp thang nên có người đi cùng, vì họ nắm cấu tạo thiết bị và sơ đồ điện.

Báo trước cho những người sống hoặc làm việc ở các tầng về thời gian thang tạm dừng sử dụng. Treo biển “Thang đang kiểm định” để tránh người khác bấm gọi thang.

Nếu thang là thang thủy lực, hãy kiểm tra mức dầu và vệ sinh quanh trạm bơm trước, để không bị trượt và thấy rõ rò rỉ nếu có.

Nếu thang chưa đạt khi kiểm định thì xử lý thế nào

Việc thang chưa đạt ở lần kiểm định đầu không hiếm gặp, nhất là với thang đặt riêng hoặc thang lắp ở nhà cải tạo. Anh chị không nên lo lắng quá, vì mục đích của kiểm định là tìm ra điểm cần sửa trước khi dùng.

Lỗi thường gặp là thiếu hoặc sai khoá cửa, công tắc giới hạn chưa chỉnh đúng, điện trở tiếp địa chưa đạt, thiếu biển báo, tài liệu chưa đầy đủ, hoặc tải thử cho thấy phanh chưa giữ chắc. Đơn vị kiểm định sẽ liệt kê từng điểm.

Anh chị làm việc với nhà cung cấp hoặc đơn vị lắp đặt để khắc phục từng điểm. Khi đã sửa xong, nhờ họ xác nhận bằng văn bản rồi đề nghị đơn vị kiểm định kiểm tra lại các hạng mục chưa đạt. Trong thời gian chờ, thang không được đưa vào sử dụng chính thức.

Điều quan trọng là không ép đơn vị kiểm định “du di” hoặc tìm đơn vị khác chỉ để lấy giấy chứng nhận nhanh. Giấy chứng nhận chỉ có giá trị khi thang thật sự an toàn; sự cố xảy ra thì trách nhiệm vẫn thuộc chủ sử dụng.

Ở lần kiểm định sau, anh chị chủ động hỏi đơn vị kiểm định những điểm họ thường chú ý nhất, và nhờ đơn vị bảo trì kiểm tra trước các hạng mục đó. Việc này giúp những lần định kỳ sau đạt dễ hơn.

Kiểm định thang máy chở hàng cũ hoặc đã dùng nhiều năm

Thang đã dùng nhiều năm thường có độ hao mòn: cáp giãn, phanh mòn, gioăng xi lanh chai cứng, tiếp điểm điện oxy hoá, ray bị lệch. Nếu bảo trì đều thì các hao mòn này được xử lý dần; nếu không bảo trì thì kiểm định có thể phát hiện nhiều điểm cùng lúc.

Với thang cũ nhận chuyển nhượng, anh chị hãy xin toàn bộ hồ sơ trước đó: giấy chứng nhận kiểm định cũ, nhật ký bảo trì, lịch sử sửa chữa, hợp đồng với đơn vị bảo trì. Thiếu các giấy tờ này là một tín hiệu cần cẩn thận.

Nên nhờ đơn vị kỹ thuật khảo sát độc lập trước khi mua. Họ kiểm tra ray, khung, cáp hoặc xích, phanh, bộ chống rơi, cửa, tủ điều khiển. Nếu chi phí thay thế các bộ phận lớn, anh chị cân nhắc so với mua mới.

Một số bộ phận có thể thay mới (cáp, phanh, gioăng, công tắc, tủ điều khiển), nhưng khung và ray biến dạng hoặc ăn mòn nặng thì rất khó khắc phục. Với thang cũ, kiểm định lại trước khi dùng là bước không nên bỏ qua.

Hàng cũ đã qua sử dụng nên được nói rõ trong hợp đồng, ghi tình trạng, thời gian bảo hành và những gì bên bán chịu trách nhiệm. Bên em luôn nêu rõ khi hàng đã qua sử dụng, để anh chị cân nhắc.

Kiểm định không có nghĩa là thang chở hàng được chở người

Một hiểu lầm khá phổ biến là thang đã được kiểm định rồi thì dùng cho việc gì cũng được. Thực tế thì kiểm định xác nhận thang an toàn cho đúng công năng đã thiết kế và đăng ký. Thang chở hàng được kiểm định như thang chở hàng thì vẫn không được chở người.

Vì vậy, sau khi kiểm định, anh chị nên giữ biển tải trọng, nội quy và biển cấm người ở nguyên vị trí. Nếu nhu cầu thay đổi, ví dụ gia đình cần thêm thang cho người già, hãy tính đến một thang chở người riêng như thang máy gia đình thủy lực, thay vì dùng thang hàng.

Kiểm định cũng không thay thế bảo trì. Giấy chứng nhận có thời hạn, nhưng thang vẫn có thể xuống cấp trong thời hạn đó nếu không được bôi trơn, vệ sinh, siết ốc, kiểm tra dầu hoặc cáp. Anh chị nên có hợp đồng bảo trì định kỳ với đơn vị kỹ thuật, ghi nhật ký và xử lý sớm các dấu hiệu lạ.

Nếu sau kiểm định mà thang thay đổi đáng kể, chẳng hạn nâng tải, thêm tầng dừng, thay cabin, hãy báo đơn vị kỹ thuật và hỏi có cần kiểm định lại không. Đừng tự cải tạo rồi tiếp tục sử dụng với giấy chứng nhận cũ.

Thiết Bị Việt Nhật hỗ trợ gì cho kiểm định và bảo trì thang

Thang nâng hàng và thang máy tải hàng của Thiết Bị Việt Nhật đi kèm CO, CQ, VAT, bảo hành 12 tháng, lắp đặt toàn quốc, kiểm định khi khách yêu cầu và bảo trì định kỳ. Khi nhận khảo sát, bên em ghi rõ tải trọng, kích thước, số tầng, nguồn điện và thiết bị an toàn trong hợp đồng, để làm hồ sơ cho kiểm định sau này.

Khi thang lắp xong, bên em phối hợp chạy thử, thử tải theo yêu cầu và hỗ trợ cung cấp hồ sơ kỹ thuật cho đơn vị kiểm định. Với thang đã dùng ở nơi khác hoặc thang do đơn vị khác lắp, anh chị có thể gửi ảnh và hồ sơ hiện có để bên em tư vấn cần kiểm tra những gì.

Anh chị có thể xem thêm các trang thang máy chở hàng, bảo trì thang máy tải hàng và tiêu chuẩn thang máy nâng hàng để nắm thêm thông số và lưu ý khi chọn thiết bị. Nội quy sử dụng và cách phân công vận hành được hướng dẫn trong bài nội quy sử dụng thang máy chở hàng.

Liên hệ Gọi/Zalo 0967 967 928, tư vấn 08:00–21:00 cả Chủ nhật, khảo sát qua ảnh miễn phí. Trụ sở TP.HCM: Số 134 Bờ Tuyến, P. Tân Tạo; Hà Nội: Số 86 đường Bờ Sông, Bích Hòa, xã Bình Minh.

Câu hỏi thường gặp

Xem thêm

• Thang máy chở hàng – Chất lượng – Giá tốt
• Thang máy tải hàng công nghiệp – Nâng tầm hiệu quả sản xuất, Cơ chế nâng hạ bằng thủy lực hoặc động cơ kéo cáp.
• Bảo trì thang máy tải hàng để kéo dài tuổi thọ
• Tiêu chuẩn thang máy nâng hàng cần biết
• Lắp đặt thang máy tải hàng Quy trình và lưu ý quan trọng
• Nội quy sử dụng thang máy chở hàng: mẫu dán tại thang, biển báo và phân công người vận hành
• Thang máy chở hàng kèm người được không? Vì sao không nên và giải pháp khi cần chở cả hai